Język / Language :
Społeczność:
    

O nas    Aktualności    Wystawy    Edukacja    Wydarzenia    Kontakt
Majówka z historią - Święto Narodowe Trzeciego Maja

Data publikacji: 03.05.2020, 09:50

Święto Narodowe Trzeciego Maja

Święto Narodowe Trzeciego Maja jest obchodzone w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja, a zostało ustanowione 29 kwietnia 1919 roku. To jedno z pierwszych świąt narodowych uchwalonych po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku. Decyzja Sejmu Ustawodawczego była w zasadzie prawnym potwierdzeniem obowiązującego już zwyczaju.

Konstytucja z 3 maja 1791 roku, uważana za pierwszą nowoczesną ustawę zasadniczą w Europie, była tak istotnym wydarzeniem w historii naszego kraju, że niemal natychmiast pojawiły się pierwsze inicjatywy jej upamiętnienia. Już 5 maja 1791 roku, a więc dwa dni po uchwaleniu Konstytucji, Sejm Czteroletni podjął uchwałę o wzniesieniu w Warszawie Świątyni Najwyższej Opatrzności jako wyrazu dziękczynienia za uchwalenie ustawy rządowej.

W marcu 1792 roku, podczas obrad sejmu, przyjęto projekt upamiętnienia pierwszej rocznicy uchwalenia Konstytucji. Początkowo dniem uroczystych obchodów miał być 8 maja – dzień imienin króla Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz święta patrona Polski – św. Stanisława. W czasie prac sejmu przeniesiono jednak święto na 3 maja. Obchody pierwszej rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja obchodzone w Warszawie obejmowały uroczysty przejazd króla z Zamku do kościoła św. Krzyża. Co ciekawe, król jechał w karecie, chociaż początkowo miał odbyć trasę konno, mieszkańcom natomiast nakazano pozamykać okiennice. Wszystkie te środki powzięto w związku z szerzącymi się pogłoskami o możliwym zamachu na króla, którego mieli dokonać przeciwnicy reform albo mówiono wprost o rosyjskiej interwencji podczas uroczystości. Po przyjeździe do świątyni rozpoczęła się uroczysta sesja sejmu, na którą wstęp miało 7 tysięcy uprzednio zaproszonych gości: posłowie, senatorowie, urzędnicy państwowi, delegaci sejmików, duchowieństwo oraz przedstawiciele mieszczaństwa. Po zakończeniu obrad król dokonał symbolicznego wmurowania kamienia węgielnego pod kościół Opatrzności Bożej, którego budowa rozpoczęła się kilka tygodni wcześniej. Obchody przewidywały jeszcze uroczyste obiady wydawane przez króla i prymasa. W Teatrze Narodowym wystawiono sztukę Juliana Ursyna Niemcewicza „Kazimierz Wielki”. Po zakończeniu przedstawienia mieszkańcy Warszawy mogli obserwować specjalnie przygotowaną na tę okazję iluminację.

W okresie zaborów obchodzenie rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja było zakazane. Wyjątki stanowił jedynie okres Księstwa Warszawskiego czy autonomii galicyjskiej. Pomimo tego starano się uczcić święto w konspiracji, np. w Warszawie potajemnie składano kwiaty przy fundamentach nieukończonej Świątyni Opatrzności. Przełomem był rok 1916. W czasie I wojny światowej zaborcy – Niemcy i Austro-Węgry - zezwoliły na organizację obchodów 125. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja. Była to jednak cyniczna gra, ponieważ liczono, że święto będzie miało głównie wydźwięk antyrosyjski, a więc zostanie skierowane przeciw trzeciemu zaborcy, z którym wspomniane państwa toczyły wojnę. Jakkolwiek obchody przybrały formę dużych manifestacji patriotycznych - szczególnie w Warszawie, gdzie w pochodzie miało wziąć udział nawet 200 tysięcy osób.

Po odzyskaniu niepodległości, jak już wspomniano na początku tekstu, rocznice uchwalenia Konstytucji były oficjalnie i uroczyście obchodzone.

W czasie okupacji niemieckiej po raz kolejny trzeba było świętować 3 Maja w konspiracji – w 1943 roku Armia Krajowa do jednego z niemieckich megafonów w Warszawie podłączyła własne, zaimprowizowane studio radiowe. Przez piętnaście minut nadawano trzy zwrotki Hymnu Polski i „Rotę”.

W okresie PRL-u święto zostało zakazane ostatecznie w 1951 roku. Dzień 3 maja obchodzono jednak ponownie w konspiracji. Wyjątkiem był rok 1981, kiedy to władze komunistyczne zezwoliły na legalne obchodzenie święta.

Na uroczyste i w pełni oficjalne świętowanie dnia uchwalenia Konstytucji trzeba było poczekać do 6 kwietnia 1990 roku. Wówczas to Sejm na wniosek Senatu niepodległej Polski przywrócił Święto Narodowe 3 Maja.

Radosław Wiecki
Czytaj więcej
Ciekawe wydarzenia
Aktualności
Aktualności
Zestawienie naszych wirtualnych przedsięwzięć.
wystawa Nasze miasto - Twój plac Marsz. Józefa Piłsudskiego
Aktualności
Aktualności
  
Fabryka Sztuk © 2007 - 2020
Projekt dofinansowany ze środków UE ze Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004-2006