Jŕzyk / Language :
Spo│ecznoŠ:
    

O nas    AktualnoÂci    Wystawy    Edukacja    Wydarzenia    Kontakt
Fabryka Sztuk online - odcinek 16

Data publikacji: 29.05.2020, 12:34

Zach´┐Żcamy do zapoznania si´┐Ż z artyku´┐Żem powsta´┐Żym z okazji Dnia Dzia´┐Żacza Kultury.

W Tczewie rozkwit dost´┐Żpnej i szeroko poj´┐Żtej ÔÇ×ofertyÔÇŁ kulturalnej nast´┐Żpi´┐Ż z pocz´┐Żtkiem XX wieku. W´┐Żwczas zacz´┐Żo upowszechnia´┐Ż si´┐Ż czytelnictwo, ruch teatralny czy muzyczny. Jedn´┐Ż z wa´┐Żniejszych instytucji w ich krzewieniu by´┐Ża szko´┐Ża. Nie tylko udost´┐Żpnia´┐Ża swoje obiekty, ale tak´┐Że nadawa´┐Ża ÔÇ×ramy organizacyjneÔÇŁ pierwszym, cz´┐Żsto spontanicznym spotkaniom. Podobn´┐Ż funkcj´┐Ż spe´┐Żnia´┐Ży cechy rzemie´┐Żlnicze, r´┐Żnego rodzaju bractwa czy towarzystwa dobroczynne. Do 1920 roku by´┐Ży to g´┐Ż´┐Żwnie organizacje niemieckie. Po powrocie Tczewa do odrodzonej Polski wzros´┐Ża natomiast rola Polak´┐Żw w tych przedsi´┐Żwzi´┐Żciach.

Na pocz´┐Żtku XX stulecia kultura w Tczewie koncentrowa´┐Ża si´┐Ż g´┐Ż´┐Żwnie w aulach szkolnych, salach parafialnych oraz w gospodach. W 1910 roku wybudowano, cz´┐Żciowo ze ´┐Żrodk´┐Żw spo´┐Żecznych, Hal´┐Ż Miejsk´┐Ż. Obecnie mie´┐Żci si´┐Ż w niej Centrum Kultury i Sztuki.

Natomiast pierwsza biblioteka, kt´┐Żr´┐Ż mogliby´┐Żmy uzna´┐Ż za ÔÇ×miejsk´┐ŻÔÇŁ, by´┐Ża zlokalizowana na pl. ´┐Żw. Grzegorza i w 1907 roku mog´┐Ża poszczyci´┐Ż si´┐Ż zbiorem oko´┐Żo 2 tysi´┐Żcy ksi´┐Ż´┐Żek. Opr´┐Żcz szk´┐Ż swoje biblioteki posiada´┐Żo m.in. Polskie Towarzystwo Ludowe. Du´┐Żym ksi´┐Żgozbiorem, licz´┐Żcym ponad 3 tysi´┐Żce wolumin´┐Żw, cieszyli si´┐Ż u´┐Żytkownicy biblioteki Towarzystwa Czytelni Ludowych. Tczewska mniejszo´┐Ż´┐Ż niemiecka po 1920 roku korzysta´┐Ża g´┐Ż´┐Żwnie ze zbior´┐Żw bibliotecznych towarzystwa ÔÇ×Deutsche B´┐ŻchervereinÔÇŁ. Biblioteka miejska powsta´┐Ża w 1946 r., za´┐Ż w 1979 r. przyj´┐Ża nazw´┐Ż: Miejska Biblioteka Publiczna im. Aleksandra Skulteta.

R´┐Żwnie wa´┐Żne by´┐Ży muzyka i ´┐Żpiew. ´┐Żwieckie towarzystwa ´┐Żpiewacze w Tczewie zacz´┐Ży powstawa´┐Ż od po´┐Żowy XIX wieku. By´┐Ży to np. niemieckie M´┐Żskie Towarzystwo ´┐Żpiewacze czy powsta´┐Ży p´┐Żniej polski ch´┐Żr Towarzystwa Ludowego. Istnia´┐Ży r´┐Żwnie´┐Ż ch´┐Żry ko´┐Żcielne. By´┐Ży bardziej liberalne pod wzgl´┐Żdem narodowo´┐Żciowym; i tak np. w ch´┐Żrze ÔÇ×CecyliaÔÇŁ ´┐Żpiewali zar´┐Żwno Polacy, jak i Niemcy. W okresie mi´┐Żdzywojennym powsta´┐Ży w Tczewie polskie ch´┐Żry: ÔÇ×EchoÔÇŁ, ÔÇ×LutniaÔÇŁ i ÔÇ×HalkaÔÇŁ. Pierwsze zespo´┐Ży muzyczne i taneczne powsta´┐Ży w Tczewie pod koniec XIX wieku. Jednak dopiero po 1920 roku nasili´┐Ża si´┐Ż ich dzia´┐Żalno´┐Ż´┐Ż. Du´┐Ż´┐Ż aktywno´┐Ż´┐Ż w tym temacie przejawia´┐Ży organizacje m´┐Żodzie´┐Żowe, m.in. Katolickie Stowarzyszenie M´┐Żodzie´┐Ży. Pr´┐Żnie dzia´┐Ża´┐Żo r´┐Żwnie´┐Ż Ko´┐Żo Muzyczne ÔÇ×AllegroÔÇŁ przy Towarzystwie Gimnastycznym ÔÇ×Sok´┐ŻÔÇŁ, przekszta´┐Żcone p´┐Żniej w ÔÇ×Kapel´┐Ż MoniuszkoÔÇŁ.

R´┐Żwnie bogate by´┐Żo w´┐Żwczas tczewskie ´┐Życie teatralne. We wspomnianej ju´┐Ż Hali Miejskiej regularnie odbywa´┐Ży si´┐Ż przedstawienia m.in. Teatru Miejskiego w Gda´┐Żsku. Du´┐Ż´┐Ż popularno´┐Żci´┐Ż cieszy´┐Ż si´┐Ż amatorski ruch sceniczny. Pocz´┐Żtek XX wieku to tak´┐Że rozw´┐Żj nowej w´┐Żwczas ze sztuk, czyli filmu. W Tczewie pierwsze sta´┐Że kino powsta´┐Żo w 1912 roku. Mie´┐Żci´┐Żo si´┐Ż w jednej z kamienic na Rynku (wsp´┐Żcze´┐Żnie pl. Hallera 11) i nosi´┐Żo nazw´┐Ż ÔÇ×LichtspielhausÔÇŁ. Kolejne, pod nazw´┐Ż ÔÇ×Igrzyska ´┐ŻwietlneÔÇŁ, powsta´┐Żo pi´┐Ż´┐Ż lat p´┐Żniej. W 1930 roku przemianowano je na ÔÇ×Ba´┐ŻtykÔÇŁ. Po II wojnie ´┐Żwiatowej w tych samych budynkach mie´┐Żci´┐Żo si´┐Ż kino ÔÇ×Wis´┐ŻaÔÇŁ. W Tczewie dzia´┐Ża´┐Ży r´┐Żwnie´┐Ż kina ÔÇ×BalladynaÔÇŁ i ÔÇ×MarsÔÇŁ funkcjonuj´┐Żcy w Hali Miejskiej od 1930 roku.

Instytucje muzealne lub zajmuj´┐Żce si´┐Ż dzia´┐Żalno´┐Żci´┐Ż wystawiennicz´┐Ż pojawi´┐Ży si´┐Ż w Tczewie w latach 80. XX wieku. W 1984 roku zosta´┐Żo otwarte Muzeum Wis´┐Ży. W tym samym budynku, od 2007 roku dzia´┐Ża r´┐Żwnie´┐Ż Centrum Wystawienniczo-Regionalne Dolnej Wis´┐Ży przemianowane w 2012 roku na Fabryk´┐Ż Sztuk.

Rados´┐Żaw Wiecki

Na podstawie:
Golicki J´┐Żzef, "Album Tczewski lata 1900-1945 ´┐Życie religijne, kulturalne i sportowe tczewian", Tczew: Gazeta Reklamowa, 2000.
Czytaj wiŕcej
Ciekawe wydarzenia
Aktualno┼Ťci
Zestawienie naszych wirtualnych przedsi─Öwzi─Ö─ç.
Aktualno┼Ťci
wystawa Nasze miasto - Twˇj plac Marsz. Jˇzefa Pi│sudskiego
Aktualno┼Ťci
Czwarta wystawa o historii ulic ju┼╝ dost─Öpna w otwartej przestrzeni publicznej.
Aktualno┼Ťci
Prace kaligraficzne inspirowane r├│┼╝nymi kr─Ögami kulturowymi.
  
Fabryka Sztuk © 2007 - 2020
Projekt dofinansowany ze Ârodkˇw UE ze Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004-2006